My Counselling
Άγχος · 6 λεπτά ανάγνωση

Αϋπνία λόγω άγχους: πώς συμβάλλει η CBT

Ιωάννα Τσαμπαλάτη-Βακαλοπούλου · Ψυχολόγος (MSc) · Δημοσιεύθηκε 16 Νοεμβρίου 2026 · Τελευταία ενημέρωση: 16 Νοεμβρίου 2026
Γράμματα
τα προβλήματα του ύπνου ως θέμα ψυχοθεραπείας στο κέντρο ψυχοθεραπείας και συμβουλευτικής My Counselling

Όταν βιώνουμε άγχος, το σώμα και ο νους μένουν σε εγρήγορση, και γι’ αυτό η έλευση του ύπνου δυσχεραίνει, ακριβώς τη στιγμή που τον χρειαζόμαστε. Για τη χρόνια αϋπνία, οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες συστήνουν ως πρώτη επιλογή τη γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία για την αϋπνία (CBT-I).

Γιατί το άγχος μας κρατά ξύπνιους;

Είναι περασμένες δώδεκα. Το σώμα είναι κουρασμένο, το φως έχει σβήσει και εσείς ξαναπιάνετε στο νου σας τη συζήτηση που κάνατε το πρωί. Κοιτάτε το ρολόι. Υπολογίζετε πόσες ώρες απομένουν. Και όσο τις μετράτε, τόσο πιο ξύπνιοι νιώθετε.

Αν αυτό επαναλαμβάνεται, δεν χρειάζεται να το αντιμετωπίζετε μόνοι σας.

Για να κοιμηθούμε, ο οργανισμός χρειάζεται να χαμηλώσει ταχύτητα. Το άγχος τον ετοιμάζει να αντιδράσει:

  • Στο σώμα: η καρδιά χτυπά πιο δυνατά, οι μύες μένουν σφιγμένοι, δύσκολα βρίσκουμε άνετη θέση.
  • Στο μυαλό: οι σκέψεις «τρέχουν», από τις εκκρεμότητες του αύριο μέχρι όσα είπαμε ή δεν είπαμε σήμερα.

Τη μέρα οι ανησυχίες χάνονται μέσα στη δουλειά, στις υποχρεώσεις, στις κουβέντες. Το βράδυ δεν υπάρχει τίποτα να τις σκεπάσει και έρχονται στο προσκήνιο. Συχνά μάλιστα το σώμα αντιδρά πριν βρει εξήγηση το μυαλό, όπως θα δείτε και στο άρθρο άγχος χωρίς εμφανή λόγο.

Δεν είστε οι μόνοι. Σε δείγμα 1.005 ενηλίκων, αντιπροσωπευτικό του ελληνικού πληθυσμού ως προς την ηλικία και τον τόπο κατοικίας, περίπου 1 στα 4 άτομα (25,3%) ανέφερε συμπτώματα αϋπνίας, οι γυναίκες (30,7%) συχνότερα από τους άνδρες (19,5%) (Paparrigopoulos και συν., 2010). Ως διαταραχή, η αϋπνία αφορά έως και το 10% των ενηλίκων στην Ευρώπη (Riemann και συν., 2023).

Πώς το κρεβάτι γίνεται τόπος ανησυχίας

Μετά από μερικές κακές νύχτες, αρχίζουμε να αγχωνόμαστε για τον ίδιο τον ύπνο. Έτσι στήνεται ένας φαύλος κύκλος: το άγχος χαλά τον ύπνο και ο κακός ύπνος φέρνει περισσότερο άγχος. Τον αναγνωρίζετε από τέτοιες στιγμές:

  • Σκέφτεστε «αν δεν κοιμηθώ τώρα, αύριο δεν θα τα βγάλω πέρα».
  • Κοιτάτε το ρολόι και κάνετε υπολογισμούς.
  • Μένετε ξαπλωμένοι ώρες, προσπαθώντας να κοιμηθείτε με το ζόρι.
  • Πηγαίνετε νωρίτερα για ύπνο ή ακυρώνετε σχέδια για να «αναπληρώσετε».

Το τελευταίο μοιάζει λογικό. Σε μελέτη που παρακολούθησε για 6 μήνες ανθρώπους χωρίς αϋπνία, όσοι ανέφεραν αύξηση της ανησυχίας και των λεγόμενων «συμπεριφορών ασφαλείας», δηλαδή όσων κάνουμε για να προστατευτούμε από μια κακή νύχτα, είχαν μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν αϋπνία (Norell-Clarke και συν., 2021).

Με τον καιρό, το κρεβάτι συνδέεται με την αγωνία και όχι με τον ύπνο. Πολλοί το καταλαβαίνουν όταν νυστάζουν στον καναπέ και ξυπνούν μόλις ξαπλώσουν.

Πώς δουλεύει η CBT στην αϋπνία

Η CBT-I είναι μορφή της γνωσιακής-συμπεριφορικής ψυχοθεραπείας που δουλεύει με τις σκέψεις και τις συνήθειες που συντηρούν την αϋπνία. Οι ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες τη συστήνουν ως πρώτη επιλογή για τη χρόνια αϋπνία στους ενήλικες, δια ζώσης ή σε ψηφιακή μορφή (Riemann και συν., 2023). Το ίδιο συστήνει και το American College of Physicians στις Ηνωμένες Πολιτείες (Qaseem και συν., 2016).

Τι περιλαμβάνει:

  • Ημερολόγιο ύπνου: καταγράφουμε τι συμβαίνει πραγματικά τις νύχτες σας, γιατί η εικόνα που έχουμε το πρωί συχνά είναι πιο βαριά.
  • Έλεγχος ερεθισμάτων: νέοι κανόνες στη σχέση με το κρεβάτι, ώστε να ξανασυνδεθεί με τον ύπνο.
  • Ρύθμιση του χρόνου στο κρεβάτι: οι ώρες στο κρεβάτι πλησιάζουν τις ώρες που πραγματικά κοιμάστε.
  • Δουλειά με τις σκέψεις: εξετάζουμε πεποιθήσεις όπως «χωρίς οκτώ ώρες ύπνου δεν μπορώ να λειτουργήσω».
  • Τεχνικές χαλάρωσης: για ένα σώμα που δυσκολεύεται να αφεθεί, να χαλαρώσει και παραμένει σε ένταση.

Η δουλειά με τον ύπνο δεν λύνει πάντα και το άγχος. Σε μετα-ανάλυση, η επίδραση της CBT-I στο άγχος που συνυπήρχε ήταν μικρή έως μέτρια (Belleville και συν., 2011). Γι’ αυτό, όταν το άγχος είναι έντονο, χρειάζεται να επεξεργαστούμε και το ίδιο το άγχος.

Αν συναντάτε στα παραπάνω κάποιες δικές σας ανησυχίες ή δυσκολίες, η γνωσιακή-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία μπορεί να σας βοηθήσει να καταλάβετε τι κρατά τον κύκλο ζωντανό και να δουλέψουμε μαζί πάνω σε αυτόν με συνεδρίες δια ζώσης στην Αθήνα ή online.

Τι μπορείτε να δοκιμάσετε από απόψε

  • Αν δεν σας παίρνει ο ύπνος, σηκωθείτε. Όταν νιώσετε ότι έχει περάσει αρκετή ώρα, πηγαίνετε σε άλλο χώρο και κάντε κάτι ήρεμο με χαμηλό φως. Γυρίστε στο κρεβάτι όταν νυστάξετε.
  • Ξυπνάτε την ίδια ώρα κάθε μέρα, ακόμη και μετά από κακή νύχτα.
  • Γυρίστε το ρολόι και αφήστε τις οθόνες μακριά από το κρεβάτι. Μπορείτε να ενημερωθείτε πιο αναλυτικά για το πώς η τεχνολογία επηρεάζει τον ύπνο μας.
  • Γράψτε τις σκέψεις σας σε χαρτί πριν τον ύπνο. Στο χαρτί παίρνουν ένα τέλος που στο μυαλό δεν έχουν. Δείτε περισσότερα για τη θεραπευτική γραφή.

Οι συνήθειες αλλάζουν αργά, οπότε μη βγάλετε συμπέρασμα από μία νύχτα.

Πότε να ζητήσω υποστήριξη

Αξίζει να μιλήσετε με έναν ειδικό όταν:

  • η δυσκολία εμφανίζεται τουλάχιστον 3 φορές την εβδομάδα για 3 μήνες, που είναι το κριτήριο για τη χρόνια αϋπνία,
  • ο ύπνος επηρεάζει τη μέρα, τη δουλειά ή τις σχέσεις σας, ακόμη κι αν δεν έχουν περάσει 3 μήνες,
  • συνυπάρχουν έντονο άγχος ή πεσμένη διάθεση.

Καλό είναι να δείτε και γιατρό, ώστε να αποκλειστούν ιατρικά αίτια. Φάρμακα για τον ύπνο μόνο με ιατρική καθοδήγηση.

Η αϋπνία από άγχος δεν είναι προσωπική αδυναμία

Είναι ένας κύκλος που μπορούμε να τον κατανοήσουμε και να επεξεργαστούμε. Κάποιοι ξεκινούν από τις μικρές αλλαγές, άλλοι χρειάζονται τη συνοδεία ενός ειδικού. Η ψυχοθεραπεία είναι μία από τις επιλογές. Περισσότερα θα βρείτε στη σελίδα Διαταραχές Ύπνου και στην ενότητα Ύπνος & ψηφιακή ζωή.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί ξυπνάω μέσα στη νύχτα με άγχος;

Μικρά ξυπνήματα μέσα στη νύχτα είναι φυσιολογικά. Όταν όμως υπάρχει άγχος, αυτή η στιγμή γίνεται αφορμή να ξεκινήσουν οι σκέψεις και ο ύπνος δύσκολα επιστρέφει. Βοηθά να μην κοιτάτε την ώρα και να καταγράψετε το μοτίβο σε ένα ημερολόγιο ύπνου.

Μπορεί το άγχος να προκαλέσει αϋπνία ακόμη κι όταν είμαι κουρασμένος/η;

Ναι. Η κούραση και η εγρήγορση μπορούν να συνυπάρχουν: το σώμα ζητά ξεκούραση, ενώ το νευρικό σύστημα μένει σε επιφυλακή.

Η CBT για την αϋπνία γίνεται και online;

Ναι. Οι online συνεδρίες γίνονται με βιντεοκλήση, μέσω Microsoft Teams ή Zoom.

Χρειάζομαι χάπια για να κοιμηθώ;

Αυτό το αποφασίζει ο γιατρός σας. Η ψυχοθεραπεία δουλεύει με τις σκέψεις και τις συνήθειες που συντηρούν την αϋπνία. Μην ξεκινάτε και μη διακόπτετε φάρμακα χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

Πηγές

  • Belleville G, Cousineau H, Levrier K, St-Pierre-Delorme MÈ. Meta-analytic review of the impact of cognitive-behavior therapy for insomnia on concomitant anxiety. Clinical Psychology Review, 2011;31(4):638-652. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2011.02.004
  • Norell-Clarke A, Hagström M, Jansson-Fröjmark M. Sleep-Related Cognitive Processes and the Incidence of Insomnia Over Time. Frontiers in Psychology, 2021;12:677538. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.677538
  • Paparrigopoulos T και συν. Insomnia and its correlates in a representative sample of the Greek population. BMC Public Health, 2010;10:531. https://doi.org/10.1186/1471-2458-10-531
  • Qaseem A και συν. Management of Chronic Insomnia Disorder in Adults: A Clinical Practice Guideline From the American College of Physicians. Annals of Internal Medicine, 2016;165(2):125-133. https://doi.org/10.7326/M15-2175
  • Riemann D και συν. The European Insomnia Guideline: An update on the diagnosis and treatment of insomnia 2023. Journal of Sleep Research, 2023;32(6):e14035. https://doi.org/10.1111/jsr.14035
Αν αναγνωρίζετε τον εαυτό σας σε αυτό, μπορούμε να το δούμε μαζί. Κλείστε την πρώτη συνεδρία →

Ένα email τον μήνα

Το νέο άρθρο «My Self» της Ιωάννας και ένα πρακτικό φύλλο εργασίας CBT.

Θα λάβετε email επιβεβαίωσης. Διαγραφή με ένα κλικ. Δείτε την πολιτική απορρήτου.

Κύλιση στην κορυφή
Γεια σας! Είμαι η AI βοηθός της Ιωάννας. Έχετε κάποια απορία; Ρωτήστε με!