Είναι Κυριακή απόγευμα. Το Σαββατοκύριακο δεν έχει τελειώσει, κι όμως το μυαλό βρίσκεται ήδη στη δουλειά. Τα email που περιμένουν απάντηση, η συνάντηση της Δευτέρας, το deadline που πλησιάζει, οι εκκρεμότητες της προηγούμενης εβδομάδας, εμφανίζονται στη σκέψη το ένα μετά το άλλο.
Αν σας είναι γνώριμο, δεν είστε οι μόνοι. Η εμπειρία αυτή έχει πλέον και όνομα: Sunday Scaries. Πρόκειται για το άγχος, την ένταση ή τη δυσφορία που εμφανίζεται πριν ακόμη ξεκινήσει η νέα εργασιακή εβδομάδα. Και ενώ η Κυριακή θεωρητικά είναι ημέρα ξεκούρασης, για πολλούς ανθρώπους μετατρέπεται σε ημέρα αναμονής για τη Δευτέρα.
Τι είναι τα Sunday Scaries;
Τα Sunday Scaries δεν αποτελούν διάγνωση ψυχικής διαταραχής. Είναι ένας περιγραφικός όρος για μια πολύ συνηθισμένη εμπειρία, που μπορεί να εκδηλωθεί με:
- ανησυχία που μεγαλώνει όσο προχωρά η μέρα
- ευερεθιστότητα ή απότομη αλλαγή διάθεσης
- δυσκολία να χαλαρώσετε και να απολαύσετε όσα κάνετε
- δυσκολία στον ύπνο το βράδυ της Κυριακής
- επίμονες σκέψεις για τη δουλειά, που επιστρέφουν ό,τι κι αν κάνετε
Σε έρευνα της Harris Poll για λογαριασμό του LinkedIn σε περίπου 1.000 εργαζόμενους στις ΗΠΑ, το 80% δήλωσε ότι βιώνει Sunday Scaries. Οι συχνότερες αιτίες ήταν ο φόρτος εργασίας (60%), η δυσκολία να ισορροπήσουν επαγγελματικές και προσωπικές υποχρεώσεις (44%) και η σκέψη για όσα έμειναν ανολοκλήρωτα την προηγούμενη εβδομάδα (39%).
Γιατί αγχωνόμαστε για κάτι που δεν έχει συμβεί ακόμη;
Πίσω από τα Sunday Scaries βρίσκεται συνήθως το προκαταβολικό άγχος (anticipatory anxiety): το άγχος που νιώθουμε για ένα γεγονός πριν αυτό συμβεί. Το μυαλό προσπαθεί να προβλέψει και να ελέγξει όσα έρχονται, ώστε να είμαστε έτοιμοι. Έτσι εμφανίζονται σκέψεις όπως:
- «Τι με περιμένει αύριο;»
- «Πώς θα τα προλάβω όλα;»
- «Έχω τόσα να κάνω…»
Η σκέψη για ένα μελλοντικό γεγονός μπορεί να προκαλέσει πραγματική ένταση στο παρόν. Σύμφωνα με την υπόθεση της επίμονης σκέψης (perseverative cognition hypothesis), η ανησυχία και η επαναλαμβανόμενη σκέψη παρατείνουν τη συναισθηματική και σωματική αντίδραση στο στρες, όχι μόνο μετά αλλά και πριν από ένα αγχογόνο γεγονός.
Με απλά λόγια: η Δευτέρα δεν έχει έρθει, αλλά το σώμα σας αντιδρά σαν να έχει ήδη φτάσει
Πότε το πρόβλημα βρίσκεται στη σχέση μας με την εργασία;
Μια περιστασιακή δυσφορία πριν από μια απαιτητική εβδομάδα είναι αναμενόμενη. Όταν όμως επαναλαμβάνεται σχεδόν κάθε Κυριακή, αξίζει να δούμε τι προσπαθεί να μας πει. Συχνά πίσω της βρίσκονται:
- υπερβολικός φόρτος εργασίας
- έλλειψη ορίων ανάμεσα στον επαγγελματικό και τον προσωπικό χρόνο
- δύσκολο ή τοξικό εργασιακό περιβάλλον
- τελειομανία και πολύ υψηλές απαιτήσεις από τον εαυτό
- ανάγκη να είστε συνεχώς αποδοτικοί και διαθέσιμοι
Όταν το χρόνιο εργασιακό στρες δεν αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά, μπορεί να οδηγήσει σε επαγγελματική εξουθένωση (burnout). Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας την περιγράφει ως επαγγελματικό φαινόμενο με τρία χαρακτηριστικά: εξάντληση, αυξανόμενη ψυχική απόσταση ή κυνισμό απέναντι στη δουλειά και μειωμένη επαγγελματική αποτελεσματικότητα.
Όταν η Δευτέρα «κλέβει» από την Κυριακή
Όταν το απόγευμα της Κυριακής περνά με το μυαλό στη δουλειά, ένα μέρος του χρόνου ξεκούρασης απλώς χάνεται. Είστε στο σπίτι, με τους ανθρώπους σας, αλλά όχι πραγματικά εκεί. Σιγά σιγά δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος:
δεν ξεκουράζομαι → επιστρέφω πιο κουρασμένος/η → η εβδομάδα μοιάζει ακόμη δυσκολότερη → η επόμενη Κυριακή φέρνει περισσότερο άγχος
Η Κυριακή δεν είναι πρόβα για τη Δευτέρα. Είναι ο χρόνος που σας επιτρέπει να τη συναντήσετε με περισσότερη ενέργεια.
Πώς μπορείτε να διαχειριστείτε τα Sunday Scaries;
- Εντοπίστε τη σκέψη που πυροδοτεί το άγχος. «Δεν θα τα προλάβω» ή «Θα πάει στραβά»; Όταν τη γράψετε σε χαρτί, συχνά μοιάζει λιγότερο απόλυτη.
- Ξεχωρίστε το γεγονός από τον φόβο. Τι γνωρίζετε ότι θα συμβεί τη Δευτέρα και τι φοβάστε ότι θα συμβεί; Η απάντηση σπάνια είναι ίδια.
- Προγραμματίστε ρεαλιστικά από την Παρασκευή. Κλείστε την εβδομάδα με μια σύντομη λίστα με τις 2-3 προτεραιότητες της Δευτέρας. Έτσι η Κυριακή δεν γίνεται ημέρα οργάνωσης.
- Περιορίστε την επαγγελματική επικοινωνία. Απενεργοποιήστε τις ειδοποιήσεις από email και εφαρμογές εργασίας.
- Κρατήστε κάτι ευχάριστο για το τέλος. Μια βόλτα, ένα φαγητό με φίλους, μια ταινία. Μην αφήνετε το βράδυ της Κυριακής να γεμίσει μόνο με αναμονή.
Πότε μπορεί να βοηθήσει η ψυχοθεραπεία;
Αξίζει να αναζητήσετε υποστήριξη όταν:
- το φαινόμενο επαναλαμβάνεται σχεδόν κάθε εβδομάδα
- το εργασιακό άγχος επηρεάζει τον ύπνο, τις σχέσεις ή τον ελεύθερο χρόνο σας
Μέσα από τη Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT) μπορείτε να διερευνήσετε βαθύτερα μοτίβα, όπως η τελειοθηρία, η ανάγκη ελέγχου, ο φόβος αποτυχίας ή η υπεροβολική ανάληψη ευθυνών. Παράλληλα, μπορείτε να αναπτύξετε πιο λειτουργικά όρια ανάμεσα στην εργασία και την προσωπική σας ζωή.
Αν το άγχος για την εργασία ξεκινά πολύ πριν επιστρέψετε σε αυτή και επηρεάζει συστηματικά τον προσωπικό σας χρόνο, η ψυχοθεραπεία μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε τι το πυροδοτεί και να αναπτύξετε πιο λειτουργικούς τρόπους διαχείρισής του.
Στο My Counselling μπορείτε να ξεκινήσετε δια ζώσης στην Αθήνα ή online. Κλείστε ένα πρώτο ραντεβού.
