Η παχυσαρκία συχνά αντιμετωπίζεται ως ένα ζήτημα που αφορά αποκλειστικά το σώμα. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για μια πολύ πιο σύνθετη εμπειρία που συνδέεται στενά με την ψυχική υγεία, τα συναισθήματα και την καθημερινότητα ενός ανθρώπου.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, περίπου το 16% των ενηλίκων παγκοσμίως ζουν με παχυσαρκία, ενώ τα ποσοστά έχουν υπερδιπλασιαστεί από το 1990. Παράλληλα, περισσότεροι από 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι επηρεάζονται, γεγονός που δείχνει ότι δεν πρόκειται για ατομική “αποτυχία”, αλλά για ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο.
Πότε η παχυσαρκία θεωρείται νόσος;
Η παχυσαρκία ορίζεται συνήθως με βάση τον Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ), χωρίς όμως αυτός να αποτελεί το μοναδικό κριτήριο. Η σύγχρονη επιστημονική προσέγγιση την αναγνωρίζει ως μια χρόνια και πολυπαραγοντική νόσο.
Δεν αφορά μόνο τη διατροφή ή την «πειθαρχία», αλλά επηρεάζεται από:
- γενετικούς παράγοντες
- ορμονικές λειτουργίες
- περιβαλλοντικές συνθήκες
- ψυχικούς μηχανισμούς
Αυτό σημαίνει ότι η παχυσαρκία δεν μπορεί να εξηγηθεί απλοϊκά ούτε να αντιμετωπιστεί με μία μόνο λύση.
Παχυσαρκία και ψυχική υγεία
Η σχέση μεταξύ παχυσαρκίας και ψυχικής υγείας είναι αμφίδρομη. Συχνά συνδέεται με:
- άγχος
- καταθλιπτική διάθεση
- χαμηλή αυτοεκτίμηση
Πολλοί άνθρωποι βιώνουν έναν φαύλο κύκλο: συναισθηματική πίεση → φαγητό → ενοχή → περισσότερη πίεση
Σε αυτό προστίθεται και το κοινωνικό στίγμα. Τα σχόλια, οι συγκρίσεις και η κριτική για το σώμα μπορούν να ενισχύσουν την ψυχολογική επιβάρυνση και να δυσκολέψουν ακόμη περισσότερο την αλλαγή.
Παχυσαρκία-Σχέση με τις διατροφικές διαταραχές
Η παχυσαρκία συχνά συνδέεται με συγκεκριμένα μοτίβα διατροφικής συμπεριφοράς, όπως:
- συναισθηματική υπερφαγία (emotional eating)
- διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας (binge eating disorder)
- εναλλαγές μεταξύ αυστηρής δίαιτας και υπερφαγίας
Είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι η παχυσαρκία και οι διατροφικές διαταραχές δεν είναι το ίδιο, αλλά συχνά συνυπάρχουν.
Σε πολλές περιπτώσεις, το φαγητό λειτουργεί ως τρόπος διαχείρισης συναισθημάτων όπως το άγχος, η μοναξιά ή η απογοήτευση.
Η εποχικότητα και η πίεση της εικόνας σώματος
Η περίοδος της άνοιξης και πριν το καλοκαίρι συνοδεύεται συχνά από αυξημένη πίεση γύρω από την εικόνα σώματος.
- μεγαλύτερη έκθεση (ρούχα, παραλία)
- έντονες συγκρίσεις
- επιρροή από τα social media και το “summer body”
Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε:
- ντροπή
- αυξημένη αυτοκριτική
- αποφυγή κοινωνικών δραστηριοτήτων
Οι αρνητικές σκέψεις και η αυτοκριτική εντείνονται, επηρεάζοντας όχι μόνο τη διάθεση αλλά και τη συμπεριφορά.
Πώς μπορούμε να προσεγγίσουμε την παχυσαρκία πιο υποστηρικτικά;
Μια πιο βοηθητική προσέγγιση δεν βασίζεται στην πίεση, αλλά στην κατανόηση.
- Από την αυτοκριτική → στην αποδοχή
- Από τις ακραίες δίαιτες → σε ρεαλιστικές αλλαγές
- Από την τιμωρία του σώματος → στη φροντίδα
Η ενίσχυση της αυτοπεποίθησης και η καλλιέργεια μιας πιο ήπιας στάσης απέναντι στον εαυτό αποτελούν βασικά στοιχεία μιας βιώσιμης αλλαγής.
Η παχυσαρκία δεν αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά μόνο με διατροφή, αλλά με μια ολιστική προσέγγιση που περιλαμβάνει σώμα και ψυχή.
Ο ρόλος της ψυχοθεραπείας
Η ψυχοθεραπεία μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στη σχέση με το φαγητό και το σώμα.
Μέσα από τη θεραπευτική διαδικασία μπορεί να γίνει:
- διερεύνηση της σχέσης με το φαγητό
- αναγνώριση των συναισθημάτων που οδηγούν σε υπερφαγία
- ενίσχυση της αυτοεκτίμησης
- διαχείριση περιόδων αυξημένης πίεσης
Η ατομική ψυχοθεραπεία για ενήλικες ή και η online ψυχοθεραπεία μπορούν να προσφέρουν έναν ασφαλή χώρο χωρίς κριτική.
Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει να κατανοήσετε τη σχέση σας με το φαγητό και το σώμα σας, χωρίς πίεση και ενοχές.
Η παχυσαρκία δεν είναι απλώς ένας αριθμός στη ζυγαριά. Είναι μια σύνθετη εμπειρία που περιλαμβάνει το σώμα, τα συναισθήματα και τον τρόπο που βλέπουμε τον εαυτό μας.
Η αλλαγή δεν ξεκινά από την πίεση, αλλά από την κατανόηση.
Αν νιώθετε ότι το βάρος, το φαγητό ή η εικόνα σώματος σας επηρεάζουν ψυχολογικά, μπορείτε να το δουλέψετε σε ένα ασφαλές θεραπευτικό πλαίσιο στο My Counselling, με υποστήριξη προσαρμοσμένη στις ανάγκες σας.
